Planten hebben ook gevoel

Volgens een experiment van IKEA reageren planten gevoelig op beledigingen en complimenten. Ook uit andere onderzoeken blijkt dat planten complexer zijn dan we soms denken. Hebben planten ook gevoel? En moeten we dan, naast de Rechten voor de Mens, en de Rechten van het Dier, ook gaan spreken van de Rechten van de Plant?

Het anti-pestdag-experiment van IKEA

In het Midden Oosten is 4 mei de Dag tegen het Pesten. Ter gelegenheid van de Anti-Pestdag van 2018 presenteerde IKEA de resultaten van een experiment met twee planten. De ene plant had blootgestaan aan beledigingen; de andere plant had complimenten gekregen. Na dertig dagen stond de plant die complimenten had gekregen stevig in bloei. De plant die beledigd was, hing er slapjes bij. De boodschap van IKEA was: pesten en beledigen is niet goed voor plant, dier en mens. Niet doen dus.

Het experiment van IKEA is een hoax. Of vriendelijker, het valt in de categorie ‘little white lies‘. Zoals destijds, in de tijd van flower power, het gerucht dat planten de symfonie van Beethoven apprecieerden. In de wetenschap is het echter al bijna een eeuw gebruikelijk om aan planten eigenschappen toe te schrijven die we normaal voor mensen en dieren reserveren. Planten zijn levende wezens, en dat niet alleen als we een film van een bos versneld afspelen, zoals David Attenborough liet zien in een filmpje voor de BBC. Planten leven en gaan dood. Ze kunnen ziek zijn, en van ziektes genezen. Ze hebben zintuigen, en ledematen. Ze kunnen vijanden opmerken, en daarop reageren. De muziek van Beethoven horen ze niet, maar ze horen wel een rups die naderbij sluipt. In de woorden van Jack Schultz, onderzoeker aan de Universiteit van Missouri: Planten zijn heel slome dieren.

Een belangrijk aspect van de zintuigen van een plant is dat een plant, net als dieren en mensen, een soort kaart bijhoudt van wat de eigen positie en houding is. Een plant kent de kronkels in de takken, en weet dus hoe ver de vijand of – bij vleesetende planten – hoe ver de prooi van de takken vandaan is.

Sommige wetenschappers, zoals Stefano Mancuso in het recent verschenen boek De intelligentie van planten, spreken hier van een soort van (zelf)bewustzijn, en intelligentie. De meeste wetenschappers gaat dat een metafoor te ver. Maar politici zijn geen wetenschappers. Als er eenmaal wetenschappers zijn die aan planten een soort van bewustzijn toeschrijven, dan zijn er politici die inzetten op het verdedigen van de Rechten van de Plant. In Zwitserland is er in 2008 een wet ingesteld die tot doel heeft de waardigheid van planten te beschermen. Of Zwitserse vegetariërs en veganisten sindsdien moesten gaan vasten, is onduidelijk.

Het is  nu wachten op een filmpje waarin de NASA laat zien dat tegen een meteoor vloeken slecht is voor de mineralen die erin zitten.

 

(Deze tekst is als oefenmateriaal voor MBO-studenten geschreven. De vragen daarbij zijn respectievelijk in Google Forms en (Office) Forms gezet, onder meer om de compatibiliteit van deze systemen voor het onderwijs te testen. Beide systemen zijn functioneel beperkt en – tja – niet compatibel. Een handzaam conversieprogramma ontbreekt (in theorie kan de conversie geautomatiseerd worden vanuit de broncode van deze formulieren, maar voor docenten is deze broncode meestal niet toegankelijk terwijl het schrijven van de conversiecode onevenredig veel tijd zou vereisen.)