nvcs

De Nederlandse Vereniging voor Creatief Scepticisme (de NVCS), opgericht in augustus 1992, heeft als missie het op een creatieve wijze toepassen van pyrrhoniaans scepticisme. Nu kwam Pyrrho zelf tot het inzicht dat een scepticus zijn consistentie enkel kan behouden in stilzwijgen. Er is dus wel wat spanning tussen creatief en pyrrhoniaans scepticisme. Pyrrho wilde (kennelijk) zwijgen, de creatieve scepticus wil (kennelijk) rumoer maken.

Een fysisch acceptabele oplossing voor deze spanning zou zijn dat de creatief scepticus, al rumoerig pratend, met een raket van Tesla richting Mars gaat en onderweg uitstapt. In de lege ruimte plant geluid zich nauwelijks hoorbaar voor. In de ruimte zou een pratende creatieve scepticus minder geluid maken dan een zwijgende Pyrrho op aarde zal hebben gedaan. Anderzijds is het geen goed idee om een oplossing voor een theoretisch dilemma over te laten aan wat het Ponzi-schema van Elon Musk niet zal gaan genereren. Degenen die op FOMO-drive aandelen Tesla hebben gekocht, mogen al blij zijn als er ergens in de verre toekomst 5000 Tesla-dafjes per maand opgeleverd kunnen gaan worden. Relatief tot de reeds gedane inleg is de bitcoin een veiliger piramidespel dan Tesla-roulette.

Creatieve sceptici blijven op aarde, en maken gewoon geluid, krabbelen ingezonden stukjes, publiceren boeken, mengen zich in debatten, en kandideren zelfs voor Minister van OCW, en voor vice-voorzitter van de Raad van State (binnenkort komt die post weer vrij!). Ze doen allemaal dingen die volgens Pyrrho inconsistent zijn. De reden, verklaring, rechtvaardiging, rationalisatie voor dit inconsistente gedrag is dat een scepticus die ergens op een berg of pilaar stilzwijgend sceptisch is, de handen in onschuld denkt te kunnen wassen.

Dat kan niet, de handen in onschuld wassen. Iedereen – de student, de docent, de programmeur die vormen maakt zonder inhoud, de auteur die inhoud wil scheppen zonder zich door enige vorm te laten inperken, de bijstandsgerechtigde die actiever zou willen zijn dan Pyrrho, de gemeente-ambtenaar die Pyrrho redelijk effectief lijkt te volgen, en de postbezorger die toch enkel een intermediair is – raakt besmeurd met dogmatiek en macht.

Inconsistenties vermijden is geen nastrevenswaardig doel. Als de macht niet anders dan met inconsistenties aan de kaak gesteld kan worden, dan moet dat maar. Dus accepteren creatieve sceptici dat zij in hun oraties of boutades vroeg of laat – waarschijnlijker eerder vroeg dan laat – inconsistent worden.

Wel doen ze hun best weg te blijven van het Trumpiaanse voorbeeld van inconsistentie. Daar zit misschien het echte dilemma: hoe kun je de inconsistentie als therapeutisch middel omarmen zonder samen te vloeien met een megalomane narcist?